11 listopada 1918 roku nie oznaczał wyzwolenia dla wszystkich ziem polskich. Wolnością cieszyli się tylko mieszkańcy centralnych ziem polskich. Ziemia Sejneńska nadal pozostawała pod okupacją niemiecką. Położenie tego regionu na pograniczu polsko – niemieckim powodowało, iż na niepodległość trzeba tu było jeszcze poczekać. W rejonie tym Niemcy pozostali do połowy sierpnia 1919 roku.

Przedłużająca się okupacja niemiecka, jak również terytorialne zapędy państwa litewskiego wobec Sejneńszczyzny powodowały ostry sprzeciw społeczeństwa polskiego. Istniała realna możliwość wystąpienia zbrojnego strony polskiej. Niemcy ciągle obawiając się wystąpienia zbrojnego Polaków, a ci z kolei, rezygnując z tego stworzyli korzystne warunki do legalnej działalności dla najaktywniejszych środowisk polskiej społeczności Ziemi Sejneńskiej. Niemcy wyrazili zgodę na powstanie polskiego samorządu. Z inicjatywy przedstawicieli polskiej inteligencji, ziemiaństwa i środowisk aktywnych jeszcze w czasie pierwszej wojny światowej, 13 listopada 1918 roku powstała w Suwałkach Tymczasowa Rada Obywatelska Okręgu Suwalskiego (TROOS). Przystąpiła ona do tworzenia polskiej administracji cywilnej na tym terenie. Objęła ona swoją władzą, m. in. Południową część powiatu sejneńskiego.

W pierwszej dekadzie grudnia 1918 roku powstały władze samorządowe w powiecie sejneńskim. W Sejnach utworzona została Rada Obywatelska jako najważniejsza władza cywilna w powiecie. Pełnomocnikiem TROOS w Sejnach został Franciszek K. Sadowski. Jednak na skutek zdecydowanego sprzeciwu Litwinów popieranych przez Niemców Sadowski otrzymał nakaz natychmiastowego opuszczenia powiatu sejneńskiego. Trzeba też pamiętać, że na tym terenie obok władz polskich powstały też organy władzy litewskiej. W pierwszych dniach stycznia 1919 roku w Sejnach powstał Litewski Komitet Powiatowy (LKP) z dr Narkiewiciusem na czele. Prawie cały powiat sejneński z Sejnami i północno – wschodnia część powiatu suwalskiego z Puńskiem był zarządzany przez LKP. Przy pomocy Niemców LKP zorganizował milicję i komendanturę wojskową.

W dalszym ciągu najbardziej napięta sytuacja panowała w Sejnach. Tu wyraźnie uwidocznił się konflikt polsko – litewski. Niemcy oddali urzędy w mieście wojskowym władzom litewskim, mimo, że Polacy byli tu większością. Władze niemieckie pośpiesznie zakładały milicję litewską, udzielając jej pomocy organizacyjnej i materialnej. Działający w Sejnach Komitet Obrony Litwy apelował do Polaków, aby ci zrezygnowali ze swych dążeń narodowych. 14 lutego 1919 roku przybył Komisarz Rządu Polskiego na Powiat Sejneński Bolesław Szczęsny Herbaczewski z zadaniem tworzenia polskiej administracji na tym terenie. Nie objął on swoich obowiązków, gdyż Sejny znajdowały się pod władzą litewską. Urzędował do końca sierpnia tego roku w Suwałkach.

Sytuacja w Sejnach zaczęła wracać do normy dopiero po Powstaniu Sejneńskim. 30 sierpnia 1919 roku powrócił z Suwałk do Sejn na swoje stanowisko komisarz powiatowy B. Herbaczewski. 9 września tego roku powołał on 9 osobową Radę Miejską w Sejnach ². Jej przewodniczącym został Leon Kałwajć. W skład Rady ponadto weszli: Szczepan Gerwel, Dominik Ziniewicz, Antoni Karpowicz, Adolf Szulc, Jan Kalwajt, Mowsza Mirosławski, Icko Radziuszkański i MichałJanuszkiewicz. Zdaniem Herbaczewskiego Rada została utworzona do czasowego zarządzania miastem.³. Herbaczewski w swoim sprawozdaniu sytuacyjnym za miesiąc październik 1919 roku podaje, że powołał do Rady 12 osób: 9 chrześcijan i 3 Żydów. Jednak przez pierwsze trzy lata Rada Miejska w Sejnach funkcjonowała w powyższym 9 osobowym składzie. Zajmowała się całokształtem spraw gospodarczych i społecznych miasta.

21 kwietnia 1923 roku Minister Spraw Wewnętrznych RP Władysław Sikorski wydał rozporządzenie o samorządzie miejskim na miasto Sejny. Na zasadzie art. 1 i 2 Ustawy z dnia 20 lutego 1920 roku w przedmiocie rozciągnięcia na miasta byłego zaboru rosyjskiego dekretu o samorządzie miejskim zarządził co następuje: Na miasto Sejny powiatu sejneńskiego rozciąga się moc dekretu z dnia 4 lutego 1919 roku o samorządzie miejskim, jednocześnie uzupełniając wykaz miast, dołączony do tego dekretu “166 Sejny”⁴

A więc ta pierwsza Rada Miejska w Sejnach istniała przez 3 lata, wydając różnorodne decyzje w sprawach miasta, bez podstawy prawnej, Należy więc zadać pytanie, dlaczego dopiero w 1923 roku zdecydowano się objąć miasto Sejny dekretem z lutego 1919 roku o samorządzie miejskim. Przecież Radę powołano we wrześniu 1919 roku, a wspomniany dekret obowiązywał w Polsce od ponad pół roku. Przyczyną tego stanu rzeczy było zapewne to, iż miasto Sejny było przedmiotem konfliktu polsko – litewskiego. Kwestia przynależności państwowej Sejn i regionu w tych latach była nadal nierozstrzygnięta. W 1919 roku było Powstanie Sejneńskie (23 - 28 sierpnia) a we wrześniu 1920 roku toczyły się walki polsko – litewskie (regularne oddziały wojska). W tym czasie Sejny jedenastokrotnie przechodziły z rąk do rąk. Te niepewne losy miasta spowodowały, że dekretem z 1919 roku o samorządzie miejskim władze państwowe miasto Sejny zdecydowały się objąć dopiero w 1923 roku.

Pobierz cały tekst